Heb je het nieuwe campagnefilmpje van Voor Ons Nederland (VON) al gezien? Doen! Niet alleen om je steun te betuigen aan bedreigde lokale politici. Maar ook omdat het filmpje een bijzondere keuze maakt. Het geeft de hoofdrol niet aan die bedreigde politici, maar aan hun ouders. We zien hoe ze, geëmotioneerd, haatberichten lezen die binnenkomen op de telefoon van hun kind.
Ouders met kinderen, waar zag ik dat eerder? Bij Yes-Equality, de Ierse campagne rond het referendum over het homohuwelijk uit 2015. Ouders liepen samen met hun (homoseksuele) kind naar het stemlokaal. Dat filmpje vond ik toen al briljant, omdat het – net als het VON-filmpje – een aantal onverwachte keuzes maakt om ‘het brede midden’ te bereiken. Ik noem er twee:
- Geen onrecht maar medemenselijkheid: veel maatschappelijke campagnes zijn gebouwd op boosheid, onrecht en strijd. Verontwaardiging is de motor. Dat werkt heel goed om de eigen kern te activeren. Maar de rest haakt af. De filmpjes van VON en YES vragen kijkers niet om zich aan te sluiten bij een strijd, maar om simpelweg menselijke steun te tonen.
- De ouder als ‘een van ons’: de ouders vertegenwoordigen een doelgroep die wat terughoudender of behoudender is. Ze staan dichter bij de gewone kijker dan de politicus of de homorechtenactivist. De ouder is one of us: als die zich uitspreekt, dan kan ik het ook.
Ik wilde een derde noemen: de campagne ont-politiseert. We zien niet welke politieke kleur de politici hebben, niet welk standpunt ze hebben en niet wie de dreiger was. De boodschap: dat doet er ook niet toe, bedreiging is altijd fout. En het signaal aan de kijker: met jouw steunbetuiging neem je geen politiek standpunt in.
Dat lijkt een slimme zet. Maar hier is de valkuil: de afzender VON is niet politiek neutraal, het spreekt zich uit voor ‘de milde meerderheid’ in de politiek en samenleving. Ook de politici in de video, zo zie ik na een korte Google-search, zijn verbonden aan middenpartijen. Met dat in het achterhoofd is het filmpje ook anders te begrijpen: ‘onze’ politici in het milde midden worden bedreigd door de achterban van ‘die anderen’. En dat zou de tweedeling juist kunnen vergroten.
Pas als een PVV-raadslid én een GL/PvdA-wethouder gebroederlijk met hun ouders in beeld verschijnen, overstijgt empathie de politieke polarisatie. In Ierland begrepen ze dat in 2015 als geen ander: de Yes-Equality-campagne werd een succes omdat de boodschap écht van iedereen werd, los van de politieke scheidslijnen. Wanneer de VON-campagne díe drempel durft over te steken, verandert een mooi filmpje in een ware maatschappelijke beweging.
Onder de hashtag #MindTheGap schreef ik de afgelopen jaren blogs over beeldvorming, framing en de invloed van de media. Na een pauze is de rubriek weer terug. Vanaf nu vind je hier ongeveer elke twee weken een nieuwe aflevering.
